Değerli Türk romancılarından Kemal Tahir’in, esprili iki kanun tarifi vardır. Şöyle der: “Kanun, büyük sineklerin delip geçtiği, küçük sineklerinse takılıp kaldığı bir örümcek ağı; Artaki’nin sazıdır”... Demek ki kanun, birinci anlamıyla gücü sadece küçük sineklere yeten bir örümcek ağı, ikinci anlamıyla da çağımızın başlarının ünlü Ermeni kanunîsi Artaki (Candan) Efendi’nin sazıymış. Şimdi latifeyi bir yana bırakıp sazın tanımına geçelim...

KÖKENİ ANTİKÇAĞDA
Müzik aletleri insanla beraber doğup geliştiği için, kanunun ortaya çıkışı hakkında kesin bir saptama yapmak zor. Bazı kaynaklarda kanunun, 10. yüzyılda Türkistan’da yaşamış olan ünlü İslam alimi Farabi tarafından icat edildiği rivayet edilir. Albert Lavignac, Konservatuvar Lugatı ve Müzik Ansiklopedisi’nde kanunun bir Arap buluşu olduğunu öne sürüyor; kimi de, bu sazın Asya’da Türkler tarafından icat edildikten sonra göç yoluyla Orta Asya’dan Anadolu topraklarına getirildiğini...