"Bir finduğun içini yar senden ayrı yemem" diyen Doğu Karadenizli ozan bunu yalnızca sevgilisine duyduğu muhabbetten söylemiş olmasa gerek. Beslenme uzmanları eski çağlardan beri bilinen bu kabuklu yemişi günlük dengeli beslenmede artık hayati bir besin maddesi olarak kabul ediyor. Geleceğin sağlıklı insanı için ideal bir besin üretilmesi istense, yaratılacak ürünün bileşimi herhalde fındığa çok benzerdi. Bu ufacık tefecik kuruyemişin yararları dünya üzerinde kapladığı yerden büyük: Kalsiyum, magnezyum, demir, fosfor ve potasyum başta olmak üzere iyi bir mineral kaynağı. Anlaşılan o ki her gün bir avuç ya da uzmanların deyişiyle 25-30 gram fındık yemek gerekiyor. Bu kadarcık fındık günlük E vitamini ihtiyacının yüzde yüzünü karşılıyor. Halk arasındaki deyişle de kalbe iyi geliyor: Fındık yağında yüzde 83 oranında bulunan Oleik asitin (doymamış asit) kanda kolesterolün yükselmesini önlediği, kolesterolü düşürdüğü, kan şekerini düzenlediği, kalp ve damar hastalıklarına karşı koruyucu bir etkiye sahip olduğu biliniyor.

Lif açısından zengin, tansiyonu dengeleyen, kemik gelişimi ve sağlığı için önem taşıyan fındık, vücuttaki karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında düzenleyici görevleri olan, sinir sistemini güçlendiren B grubu vitaminleri yönünden de zengin bir kaynak. B1, B2 ve özellikle B6 vitamini fındıkta bol miktarda bulunuyor. Fındık, huşgiller familyasının Corylus cinsini oluşturan on beş kadar çalı ve ağaç türü ile bu bitkilerin sert kabuklu meyvelerinin ortak adı. Doğal yetişme ortamı kuzey ılıman kuşak. Anayurdunun Karadeniz kıyıları, Trakya ve Makedonya olduğu sanılıyor. İlk kez 1582'de İstanbul'dan Avusturya'ya, oradan da Orta Avrupa'ya götürüldüğü için bu adla anılan Türk fındığı, genellikle yirmi iki metreye kadar boylanabilen bir ağaç. Türkiye, dünyada en çok fındık üreten ülke: Dünya fındık üretiminin yaklaşık yüzde 75'i Anadolu topraklarında gerçekleşiyor. Türkiye'nin en iyi fındığı Giresun'da, Giresun'un en iyi fındığı Tirebolu'da, Tirebolu'nun en iyi fındığı da Belen köyü de dahil olmak üzere Karakaya bölgesinde yetişiyor. Yani, Karadeniz denilince akla ilk gelen şeylerden biri yemyeşil

fındık bahçeleri ve ince kabuklu, yağlı, içli Giresun fındığı oluyor. Bir de uzun ve yağsız bir fındık türü olan Değirmendere fındığı var. Bu tür taze iken tüketiliyor. Fındık ülkemizde kuruyemiş olarak da yenildiği gibi pastacılıkta ve çikolata, şekerleme, bonbon üretiminde kullanılıyor. Şekli bozuk fındıkların ise yağından yararlanılıyor. Eczacılık ve parfümeride kullanılan fındıkyağı, hem sağlığa yararı hem de lezzeti açısından bilinçli evhanımlarının yemeklerde tercih ettikleri bir yağ. Sızma fındıkyağı özellikle salatalarda, kek, kurabiye gibi hamurişlerinde kullanılıyor. Fındığı seven ve tanıyanlar bu lezzetli kuruyemişi tatlılara olduğu kadar, çorba, salata ve sıcak yemeklere de katıyor çeşni versin diye, tabii yaratıcılıklarını konuşturarak. Fındık Tanıtım Grubu tarafından yayımlanan ‘Dünya Fındık Lezzetleri’ adlı kitaptan seçtiğimiz tarifler bu yaratıcılığın ürünleri. Maksat eş dostla birlikte tatlı yiyip, tatlı konuşmak ve Karadenizli saz şairinin dediği gibi yine dostları hatırlamak: “Gidiyorum yaylaya / İki at, bir katırla / Sana fındık yolladım / Ye de beni hatırla.”

Yazı ve tarifler Fındık Tanıtım Grubu tarafından yayımlanan ‘Dünya Fındık Lezzetleri’ adlı kitaptan derlenmiştir. Tariflerin fotoğrafları, Fındık Tanıtım Grubu’nun izniyle yayımlanmıştır.

FINDIK ÇORBASI
8 kişilik Malzemesi: 1 adet büyük boy soğan 1 diş sarmısak 4 yemek kaşığı fındıkyağı veya zeytinyağı 4 dilim esmer bayat ekmek içi 1/2 su bardağı beyaz şarap 12 su bardağı et suyu 1 küçük paket (190 g) krema 1.5 su bardağı kavrulmuş fındık unu Tuz ve karabiber 1/2 demet maydanoz 1/2 demet taze fesleğen
Hazırlanışı: Rendelenmiş soğanı ve sarmısak dişini, fındıkyağı ile karıştırarak, orta ateşte, sararıncaya kadar kavurun. Ufalanmış esmer bayat ekmek içlerini katıp kavurmaya devam edin ve beyaz şarabı ilave ederek, karışım homojen bir hale gelinceye kadar karıştırın. Tencereye azar azar et suyunu katın. Kaynamaya bırakın. Kremayı, fındık ununu, karabiberi ve tuzu kaynayan karışıma iyice yedirerek katın.

En son, maydanoz ve fesleğeni ekleyin. Ocaktan indirdiğiniz karışımı, tamamen homojen hale gelmesi için mikserden geçirin. Gerekiyorsa az miktarda su ilave ederek, az harlı ateş üzerinde, kremalı çorba kıvamına gelinceye kadar (1-2 dakika) karıştırın. Çorbayı servis kabına koyduktan sonra, üzerini kıyılmış maydanoz ve fesleğen ile süsleyip sıcak olarak servisini yapın. Taze fesleğen yoksa, yerine bir tatlı kaşığı kuru fesleğen kullanabilirsiniz. Esmer ekmek yoksa, beyaz ekmek içi de kullanabilirsiniz.

Tarif: Ursula Yazıcı, ‘En Lezzetli Yemekleri Fındıkla Pişirelim’ Yarışması Birincisi.

KARALAHANA EZMESİ
4 kişilik Malzemesi: 1 demet karalahana 500 g yeşil fasulye 4-5 diş sarmısak 2 su bardağı fındık (kavrulmamış, kalın kıyılmış) 2 yemek kaşığı tereyağı 1 yemek kaşığı mısır unu 2 tatlı kaşığı tuz Kırmızı pul biber
Hazırlanışı: Kabaca doğranmış karalahana ve taze fasulyeleri, kaynayan ve üzerlerini ancak örtecek miktardaki tuzlu suyun içerisine atın ve yumuşayıncaya kadar -yaklaşık 40 dakika- haşlayın. Haşlanmış sebzeleri, haşlanma suyunun içinde, tam parçalanmayacak şekilde ezin ve tencereye, ezilmiş sarmısak dişlerini ve 1.5 bardak kalın kıyılmış fındık içini katın. Tüm malzemeyi birlikte bir taşım kaynatın. Ayrı bir kapta tereyağını eritin ve mısır unu, kırmızı pul biber ve yarım bardak kalın kıyılmış fındığı karıştırarak bu yağın içerisinde kavurun. Kavrulmuş yağ, mısır unu ve fındık karışımını, tenceredeki sebzelerin içerisine katıp iyice karıştırdıktan sonra, kıvam tutturuncaya kadar pişirin. Tarif: Ayşe Bulam, 'Unutulmuş ve Bilinmeyen Fındıklı Yemekler' Yarışması Finalisti.

FINDIK BÖREĞİ
4 kişilik Malzemesi: 2 adet tavuk göğüs eti 1 adet orta boy soğan 4 yemek kaşığı tereyağı 3 adet yeşil sivribiber (tatlı) 2 adet domates Tuz ve karabiber 1/2 çay kaşığı kırmızıbiber 1 su bardağı fındık (kavrulmuş, kalın kıyılmış) 3 adet yufka 1 adet yumurta akı
Hazırlanışı: Tavuk göğüs etlerini, 2-3 bardak suda yumuşayıncaya kadar haşlayın. Haşlanmış eti lokmalık parçalara ayırın. En az iki bardak tavuk suyunu bir kenara ayırın. Soğanı rendeleyin; iki kaşık tereyağı ile karıştırarak, yumuşayıncaya kadar kavurun. Kavrulmuş soğanlara, ince doğranmış biberleri ve rendelenmiş domatesleri ekleyin. Domateslerin saldığı suyu çekene kadar, karıştırarak pişirin. Tavuk eti, tuz, karabiber ve kırmızıbiberi katın. Birkaç kez karıştırdıktan sonra ateşten alıp soğumaya bırakın. Soğuduktan sonra harca fındıkları ekleyip karıştırın. Yufkaları tek tek sererek, üzerlerine fırça ile oda sıcaklığında yumuşatılmış tereyağını sürün. Önceden 160 derecede kızdırılmış fırında, üzerleri sararıncaya kadar tek tek kızartın.

Kızarmış yufkaları bir tepsi içine üst üste koyun ve üzerlerine iki bardak ılık tavuk suyunu dökün. Yufkalar tavuk suyunu çekip yumuşayınca, ortasına yakın kısmına, boylamasına harcı yayın. Yanlarını harcın üzerine kapatıp rulo yapın ve üzerine yumurta akı sürün. Ruloyu önceden 160 derece kızdırılmış fırında, servis zamanından 20 dakika önce ısıtın. Isıtılmış börek rulosunu, porsiyonluk parçalara ayırıp ılık olarak servis yapın. Tarif: Şenay Asena, ‘En Lezzetle Yemekleri Fındıkla Pişirelim’ Yarışması Birincisi.

LAZ BÖREĞİ
8 kişilik Malzemesi: 14 adet hazır baklavalık yufka 1.5 su bardağı tereyağı (erimiş) Harç için: 4 su bardağı süt 2 yemek kaşığı pirinç unu 2 yemek kaşığı nişasta 5 yemek kaşığı tozşeker 1 su bardağı fındık (kavrulmuş, kalın kıyılmış) 4 adet yumurta sarısı Şurup için: 3 su bardağı tozşeker 1 yemek kaşığı limon suyu
Hazırlanışı: Süt, pirinç unu, nişasta ve beş kaşık şekeri tencereye koyun.

Orta ateşte karıştırarak kaynatın. Koyu bir kıvam tutturun. Ocağın altını kapatın. Fındıkları, çırpılmış yumurtaları ekleyerek karıştırın. Üç bardak su ve şekeri birkaç dakika kaynatın. Limon suyunu ekleyip kestirin. Şurubu hazır edin. Baklavalık yufkaların yedi tanesini üzerlerine fırça ile erimiş tereyağı sürerek üst üste yağlanmış fırın kabına döşeyin. Üzerlerine hazırlamış olduğunuz sütlü harcı yayın. Harcın üzerine, üstleri tereyağı ile yağlanmış yedi kat yufka döşeyin. Böreği porsiyonluk dilimleyin ve üzerine tekrar fırça ile bol bol tereyağı sürün. Böreğin üzerini alüminyum folyo ile kaplayın ve kabı önceden 200 derecede kızdırılmış fırına sürün. Fırından aldığınız sıcak böreğin üzerine soğuk şurup gezdirin. Böreği servis tabağına alıp arzu ettiğiniz gibi süsleyerek servis yapın.