Kilometrelerce uzunluğundaki ovalardan yaylalara, buzul göllerinin kıyısından denizin eşiğindeki kumluk alanlara kadar pek çok farklı coğrafyada, pek çok farklı iklimde rastlarsınız onlara... Beyaz bir kardelen erken baharda karların arasından narin boynunu uzatıp şaşırtıverir sizi. Ateşten taç yapraklar, nisan ayının ikinci yarısı ile mayıs başlarında Muş Ovası'nı kırmızı bir halıyla kaplar. Ovaya rengini veren kırmızı laledir. Beyaz kum zambağı ise deniz kıyısındaki kumluk alanları sever; yazın çiçeklenir. Arap sümbülü (Muscari neglectum), yüksek dağ tepelerinden kıyılara kadar her bölgeye mavi boncuk dağıtır... Genelde çiçeksiz mevsimler olan erken ilkbahar ve geç sonbaharda Anadolu topraklarını çiçek tarlasına çeviren de yine bu soğanlı bitkilerdir. Olağanüstü zengin çiçekli bitkileri ile dünyadaki sayılı ülkelerden olan Türkiye'de doğal olarak yetişen 10.765 çiçekli bitki ve eğreltinin üçte biri endemik; yani her üç bitkiden biri dünyanın başka bir yerinde yetişmiyor.

Bu zenginlik Anadolu topraklarının zengin su kaynaklarına, büyük yükseklik farklarına, orman, bozkır, kumul, sulak alan, bataklık, turbalık gibi çok değişik yaşam alanlarına sahip olmasından, jeolojik ve jeomorfolojik çeşitliliğinden ve farklı iklim tiplerinin yaşanmasından kaynaklanıyor. Kültürler beşiği Anadolu'nun, Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve İran-Turan fitocoğrafik bölgelerinin buluştuğu noktadaki konumu, ayrıca Avrupa, Asya ve Afrika kıtaları arasında geçiş yolu üzerinde bulunması da bu zenginliği doğuran etmenlerden. Soğanlı bitkiler de bu zengin floranın nadide türlerinden. Toprak altında gıda maddesi depolamak üzere değişime uğramış gövdeleri olan, gösterişli çiçeklere sahip bu bitkilerin toprak üstündeki kısımları büyüme mevsimini tamamladıktan sonra sararıp solar. Soğanları ise uzun yıllar yaşamını sürdürür. Soğanları veya tohumlarından üretilebilen bu bitkilerin herkes tarafından tanınan bir türü de yemeklik kurusoğandır (Allium cepa). Türkiye'de soğanlı bitkilerin içinde bulunduğu grupta 688 çeşit bitki var.

Bunlar doğada kendiliğinden yetişen türler. Ters lale (Fritillaria) ve çiğdem (Crocus) gibi bitkilerin dünyadaki en çok türü Türkiye'de yetişiyor. Yani, bu bitkilerin gen merkezi Anadolu toprakları. Çiçekli ve tohumlu oldukları ilkbahar ve sonbaharda yağışlı, soğanlar dinlenme halinde iken de kurak bir yaz iklimine sahip olan Anadolu, bu bitkiler için adeta bir cennet. Gösterişli, güzel renkli taç yapraklara sahip olan ve bazıları hoş kokularıyla ilgi çeken soğanlı bitkiler, kimi zaman doğal yaşam ortamlarından sökülerek Avrupa'daki bahçelere konuk olur. Soğanlı bitkilerin bu ticari yolculuğu Anadolu'nun dağ köylerinde yöre halkı tarafından toplanmalarıyla başlar. Genellikle Hollanda'ya ihraç edilen bitkiler, buradan diğer batı Avrupa ülkelerine ve Amerika'ya ulaşır. Özellikle 1990'lı yıllardan önce kontrolsüz yapılan bu ticaret, bugün bilinçli olarak T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından yürütülen 'Çiçek Soğanları' yönetmeliği çerçevesinde yapılıyor.

Kardelen (Galanthus), ters lale (Fritillaria), akçabardak (Leucojum aestivum), Scilla bifolia ve adasoğanı (Urginea maritima) ihraç edilen soğanlı bitkiler arasında. Bunların yanı sıra gerçek soğanlı bitki olmayan, siklamen (Cyclamen), dağ lalesi (Anemone) ve kar çiçeği (Eranthis) gibi bitkiler de ihraç ediliyor. Anadolu florasının nadide türlerinden soğanlı bitkilerin bir kısmının da tıbbi değeri var: Adasoğanı (Urginea maritima) bitkisinin soğanlarından elde edilen etken madde kalp ilaçlarında kullanılıyor. Büyük bir soğanı olan bu tür, sonbaharda küçük ve çok sayıda, beyazımsı çiçekler açar. Bir Akdeniz Bölgesi bitkisi olan adasoğanı, Batı ve Güney Anadolu'da genellikle kızılçam orman altları ve orman açıklıklarında, deniz seyivesine 300 metre olan yüksekliklerde ve kumlu topraklarda yetişir. Anadolu'ya has, endemik bir tür olan müşkülüm (Muscari muscarimi) ise güzel kokusundan dolayı Osmanlı İmparatorluğu zamanında Anadolu'dan getirtilerek bahçelerde yetiştiriliyor ve haremdeki hanımlar tarafından parfüm olarak kullanılıyordu.