Cumhuriyet'in ilk pulları 1925'te, ilk paraları 1926'da kullanılmaya başlandı. Her ikisinin de ressamı, yarışmada birinciliği kazanan Ali Sami Bey'di. Deniz subaylığından yetişmiş Ali Sami (Boyar), Sanayi-i Nefise'de (Güzel Sanatlar Fakültesi) eğitim görmüş, Paris'te resim alanında ihtisas yapmıştı. Türkiye'ye dönüşünde ise müzelerde çalışmış, İnas Sanayi-i Nefise'de (Kızlara Mahsus Güzel Sanatlar Fakültesi) profesörlük, Sanayi-i Nefise Yüksek Mektebi'nde (Güzel Sanatlar Akademisi) hocalık ve müdürlük yapmış, İstanbul'un zengin abidelerinden camiler ve çeşmeleri konu alan tabloları ile ün yapmış bir sanatkârdı. 1880 İstanbul doğumlu sanatçı, 1898'da Heybeli Deniz Okulu'ndan diploma alarak deniz subayı oldu. Çocukluğundan itibaren giderek artan resim tutkusu nedeniyle Sanayi-i Nefise Mektebi'ne girdi. Birincilikle mezun olduğu okuldan sonra Deniz Okulu'nda resim öğretmenliğine başladı. 1909'da dünyanın sanat merkezi Paris'e gönderilen Ali Sami Boyar, ünlü ressam Cormon'un atölyesinde çalıştı.

Paris'teyken, İstanbul'daki eski eserler müzesi için ünlü Fransız sanatkârlarının tablolarından kopyalar yaptı. 1914'de İstanbul'a dönüşünde, profesyonel ressamlık yapmanın yanı sıra, eski eserler konusundaki uzmanlığı nedeniyle müzelerde çalıştı. Bugünkü adıyla Türk İslam Eserleri Müzesi (Evkaf Müzesi) ve Deniz Müzesi (Bahriye Müzesi) müdürlüklerinde görev aldı; Ayasofya Müzesi Müdürlüğü'nden emekli oldu. Ali Sami Boyar bu arada Sanayi-i Nefise Okulları'nda öğretmenlik ve müdürlük de yaptı. Sultan Osman Zırhlısı'nın satın alınıp Deniz Kuvvetleri'ne katılmasıyla bu deniz zırhlısının tuvale yansıtılması konusunda açılan yarışmada birinciliği kazandı. Her konuda ve resmin her branşında eserler veren Ali Sami Boyar, yüzlerce büyük boy tablo yaptı. Konu olarak İstanbul'un cami ve çeşmelerini seçti. Büyükboy suluboya tabloları resim tarihine geçti ve bu tabloların çoğu yabancı ülkelere satıldı. Sanat tarihçileri, eski eser uzmanları ve oryantalistlerin eserlerini koleksiyonlarına kattığı Ali Sami Boyar giderek sanat tarihimizde özel bir yere sahip oldu.

Cumhuriyet döneminin ilk pullarıyla ilk paralarını da oluşturan Boyar, çizdiği ilk kâğıt paraların basımını gerçekleştirmek üzere 1925'te Londra'ya gönderildi. Yurtiçi ve yurtdışında giderek ünlenen sanatçının 1931 yılında Paris'te sergilediği bütün eserler sergi kapanışından önce satıldı. Yaşlılık döneminde de durmaksızın üreten Ali Sami Boyar, 1967 yılında hayata veda etti. Eserleri ise pek çok koleksiyon ve müzede yaşamaya devam ediyor.

* Taha Toros, tarihçi.

Konuda kullanılan paralar, Cem Mahruki Koleksiyonu’ndan; pullar, Hakan Bingöl Koleksiyonu’ndan; diğer görsel malzemeler ise Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından yayımlanan ‘Türk Deniz Subayı Ressamları Kataloğu’ adlı kitaptan çekilmiştir.