Eski İstanbul’da saray düğünleri, şehzadelerin doğumları, aylar süren kıyasıya bir savaşın zaferle sonuçlanması gibi olaylar, düzenlenen büyük şenliklerle kutlanır, bu kutlama bazen haftalarca sürerdi. Bu şenliklerde geceleri ‘Donanma’ ya da ‘Şehrâyin’ adı verilen çeşitli ışık ve ateş gösterileri yapılırdı. İstanbul’un yedi tepesinden havaya fırlatılan fişekler, roketler, maytaplar, lacivert gökyüzüne sapsarı yıldız çiçekleri nakşeder; minareler ile yüksek direklerin üzerine yerleştirilen binlerce kandil ve büyük meşaleler şehri gündüz gibi aydınlatırdı. Son yıllarda büyük düğünlerde, yıldönümü kutlamalarında havai fişek gösterisi düzenlenmesine alıştık. Ancak bunlar eskinin donanma şenliklerinin yanında çok yoksul kalıyor. İşte bu yazıda eski donanma gecelerinin zenginliğini minyatürlerin yardımıyla göstereceğiz.
İSTANBUL IŞIKLARIN ALTINDA
Önce kandillerle yapılan gösterilere bakalım. Günümüzde de Ramazan ayı ile bayramlarda iki minare arasına gerilen iplere yerleştirilen kandillerle yazı yazmak şeklinde sürdürülen bu sanata mâhya, bunları hazırlayanlara da mâhyacı denirdi.