Hammaddesi, toprak... Yaşamın sarp kayalar üstüne incecik yeşil parmaklarıyla tutunmasını sağlayan, ekinleri göverten, kutsal, doğurgan toprak. Bu kez dünyanın bereketini içinde saklamak, yere saçılıp israf edilmesini önlemek için suyla buluşuyor. Derken eli insan eline değiyor, kıvamınca yoğrulup biçimleniyor ekmek gibi. Ve ateşte pişiriliyor...
İnsanlık tarihini araştıran bilim dalları için topraktan yapılma çanak-çömlek gibi buluntular büyük önem taşıyor. Büyük olasılıkla insanoğlunun elinden çıkma ilk ‘eserler’ de çamurdan yapılıp daha sonra güneşte kurutulmuş. Ellerin toprakla olan bu yoğurma, biçimlendirme serüveni 35 bin yıl öncesine dayanıyor; önce kimi toprak türlerinden kilden heykelcikler, küçük küçük kabartma figürler yapılıyor. Derken, ateşte pişirmenin bu malzemeyi daha dayanıklı kıldığı anlaşılıyor. Tahılın beslenmede ağırlık kazanmasıyla insanoğlu sulu malzemesini koyabileceği çömleği, kap kacağı yaratıyor.

Bunun eşsiz ürünlerini 14. yüzyıl ortalarından 17. yüzyılın sonlarına dek üretilen İznik çinilerinde ve İznik çiniciliğinin gerilemesinden sonra yıldızı parlayan Kütahya çinilerinde görmek mümkün.
Selçuklu sanatında bir kazıma tekniği olan ‘sgraffito’ ile süslenmiş seramikler yaygın olarak görülüyordu. 9. ve 13. yüzyıllarda İslam sanatında İran, Irak, Suriye, ve Memlûklarda yaygın olan bu teknik, Anadolu’da Bizans ve Selçuklu seramiklerinde uygulanıyordu. Bu teknikle yapılan Selçuklu seramikleri ile aynı dönem Bizans seramikleri arasında desen ve figürler bakımından büyük benzerlikler bulunuyor. Bunlar ancak hamur, sır ve astarlarının farklı olmasıyla birbirinden ayırt edilebiliyor.
Selçuklu sanatının en seçkin örneklerini ise sırsız ve kırmızı hamurlu topraktan yapılma büyük küpler oluştururdu.

Oluklar, tırtıllarla yapılan sade dekorluların yanı sıra, kalıplama ve barbutin tekniğindeki, üzerleri insan, hayvan figürleri, maskeler, kıvrım kıvrım dallar ve rozetlerle süslenmiş bu küplerin içinde su, tahıl, zeytin, zeytinyağı, pekmez gibi en temel besin maddeleri konulurdu. Arkeolojik kazılar sonucunda Güneydoğu Anadolu’da üretildiği düşünülen ve Suriye kökenli seramiklerle benzerlik gösteren bu küplerin, Orta Anadolu’da kullanıldığı anlaşılıyor.
Çini ve seramiği birbirinden farklı kılan, hammaddelerinin kil, kaolen, kuvars kumu ya da silis türü topraklar olması, pişirme, sırlama teknikleri, verilen biçimler ve kullanım alanları. Sivil ve dini binaların süslemesinde, yani mimaride çini kullanılırken, seramik ürünleri de kap kacak olarak kullanılıyor.