Doğu Karadeniz Dağları'nı Türkiye'nin diğer dağlarından farklı kılan yeşilidir. Yazın en sıcak günlerinde bile bu dağların üç bin metreyi aşkın zirvelerinden yeşil eksik olmaz. Yeşil ise varlığını suya borçludur. Su, binlerce metre yüksekliğindeki Doğu Karadeniz Dağları'nın, Karadeniz'e paralel bir duvar gibi uzanarak tüm yağmuru üzerinde toplamasıyla oluşur. Türkiye'nin en çok yağış alan bu bölgesinde yılda ortalama 250 gün yağışlı geçer. Suyun bolluğu, Doğu Karadeniz'de iki bin metreye kadar sık ormanlara rastlanmasına, iki bin metrenin üzerindeki alpin bölgesinde ise tüm dağların yeşil kalmasına ve yaz boyunca rengârenk çiçeklerle kaplanmasına neden olur. Bölgede eriyen karlar ve yağmurlarla oluşan dereler, suyla hayat bulan çiçekler ve buzul gölleri eşsiz manzaralar oluşturur.

Salaçur, tüm bu güzelliklerin en muhteşem haliyle görüldüğü Doğu Karadeniz Dağları'nın güney-batı yüzündeki vadilerden biri. Üç bin metrenin üzerindeki karlarla kaplı zirveleri, buzul gölleri, derecikleri ve bunların birleşmesiyle oluşan coşkun akan dereleri, suyun hayat verdiği sayısız türdeki bitkileri, ışık sızmaz ormanları ve dağ köyleri vadinin en önemli özellikleri. Salaçur Vadisi'nin girişi, su sporları açısından dünyanın en iyi on nehrinden biri olan Çoruh Nehri ile Aksu Deresi'nin İspir yakınlarındaki buluşma noktasıdır. Buradan birkaç kilometre sonra vadiye adını veren, ağaçlar içindeki Aksu (Salaçur) köyüne varılır. Kayalık yamaçlara kurulu ahşap evleriyle dikkat çeken köyü unutmamanız için bir başka neden de çınaraltındaki mini kahvede yapılan doyumsuz sohbetler ile gerçek bir köy âşığı olan Aşık Canımoğlu'nun dinletileri... Köyde "Çay içelim" denildiğinde önünüze zengin bir kahvaltı sofrası gelir. Özellikle kurutulmuş süt kaymağı ve yayla balı benzersiz lezzette.

Çatıları dışında tümüyle ahşaptan yapılma evlerden oluşan yüzlerce yıllık Çatakkaya köyü ise orman sınırının bittiği kuzeydeki bir yan vadide kurulu. Diğer köyler gibi bir yangın felâketi geçirmediğinden bir açık hava müzesi görünümünde olan köyün ahşap mimarisi çok etkileyici. Genellikle yaşlıların yaşadığı köydeki geleneksel yaşam tarzı, burada zamanın durduğu izlenimini uyandırıyor. Kendinizi bir başka yüzyılda ve ayrı bir dünyada hissedebilirsiniz. Vadinin iki bin metre yükseklikteki en son köyü, Yedigöller ise tipik bir Doğu Karadeniz dağ köyü. Burada köylüler yaşamlarını hayvancılık, arıcılık ve tarımla sürdürüyor. Dağlara çıkmadan önce köylülerden bilgi almak ve yükleri taşıtmak için at kiralamak bölgeyi daha rahat gezmenizi sağlayabilir. Yedigöller köyünden ayrılıp 2200 metre yüksekliğe vardıktan sonra vadi artık iyice genişlemeye başlar. Vadinin yamaçları göz alabildiğince uzanan alpin çayırlıklarla kaplıdır.

Çatıları dışında tümüyle ahşaptan yapılma evlerden oluşan yüzlerce yıllık Çatakkaya köyü ise orman sınırının bittiği kuzeydeki bir yan vadide kurulu. Diğer köyler gibi bir yangın felâketi geçirmediğinden bir açık hava müzesi görünümünde olan köyün ahşap mimarisi çok etkileyici. Genellikle yaşlıların yaşadığı köydeki geleneksel yaşam tarzı, burada zamanın durduğu izlenimini uyandırıyor. Kendinizi bir başka yüzyılda ve ayrı bir dünyada hissedebilirsiniz. Vadinin iki bin metre yükseklikteki en son köyü, Yedigöller ise tipik bir Doğu Karadeniz dağ köyü. Burada köylüler yaşamlarını hayvancılık, arıcılık ve tarımla sürdürüyor. Dağlara çıkmadan önce köylülerden bilgi almak ve yükleri taşıtmak için at kiralamak bölgeyi daha rahat gezmenizi sağlayabilir. Yedigöller köyünden ayrılıp 2200 metre yüksekliğe vardıktan sonra vadi artık iyice genişlemeye başlar. Vadinin yamaçları göz alabildiğince uzanan alpin çayırlıklarla kaplıdır.

Bir başka plato da batı yönündeki Çifte Göller... 2800 metre yükseklikteki platoda iki buzul gölü bulunuyor. Çifte göllerin hemen dibinden başlayıp yüzlerce metre yükselen kaya bloğu, bulunmaz güzellikte bir görüntü oluşturuyor. Yedigöller köyünün kuzey batısındaki dağlardaki buzul gölleri ve karların erimesiyle oluşan dereler, Aksu'yu besleyen önemli kaynaklardan. Deli Göl, 3100 metrede, küçük ama etrafı yüksek dağların olduğu bir çanağın içinde. Gölün kıyısında bağırdığınızda bitmeyen yankılar duyacaksınız. Herhalde göle de adını bu bitmeyen yankılar vermiş. 3250 metre yüksekliğindeki bir sırtı aşınca, tüm göllerden daha büyük Mal Gölü ve arkasındaki 3711 metre yüksekliğindeki görkemli Verçenik Dağı'nın görüntüsüyle karşılaşılır.

Salaçur Vadisi yüksek dağları, buzul gölleri, alpin çiçekleri, gelenekselliğini koruyan kırsal yaşam ve kendine özgü mimarisi ile Türkiye'nin çok özel yerlerinden biri.

* Ali İhsan Gökçen, fotoğrafçı ve yazar.