Aracımızla Gelibolu Yarımadası'nın başlarında bulunan Korudağ'dan aşağıya doğru inmeye başlıyoruz. Yol, Akdeniz ikliminin en yaygın ağacı olan kızılçamlar arasından kıvrılarak devam ediyor. Ve birdenbire Saros Körfezi'ni karşımızda buluveriyoruz. Gelibolu Yarımadası'nın Ege Denizi'nde oluşturduğu bu körfez, dalınabilinir derinliklerde zengin bir mercan ve sünger örtüsünün bulunduğu nadir yerlerden. Kızılçam ormanları ile kaplı körfezdeki sayısız küçük koylarsa yazın en sıcak günlerinde dahi geleni serinletmeye can atar. Marmara ile Ege arasında, iki denizi ayıran Gelibolu Yarımadası aynı zamanda Akdeniz iklimine de geçiş bölgesi ve iklimi her bölgede değiştiğinden biyolojik çeşitliliğe de sahip. Yarımadanın adını, ilk yerleşimcileri Trakların kurduğu daha sonra Phokai, Lesbos, Miletos halkının yerleştiği ve bugün yeri tam olarak bilinemeyen Gallipolis şehrinden aldığı biliniyor.

Yarımada sırasıyla Phrygialılara, Lydialılara, Perslere, Makedonya, Roma ve Bizans'a yurt oldu. 1367'den beriyse Türkleri ağırlıyor. Binlerce yıldır farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan yarımadada Çanakkale'nin iki ilçesi yer alıyor. Bunlardan Gelibolu ilçesi, Çanakkale Boğazı'nın Marmara kıyısına kurulmuş bir liman yerleşimi. Balıkçılık ve tarımla geçinen ilçenin büyükçe limanından Asya kıyısındaki Lapseki'ye düzenli arabalı vapur seferleri yapılıyor. Özellikle sardalye konserveciliği ile adını duyuran ilçede her zaman taze ve çeşitli balık bulunuyor. İlçede Osmanlı döneminden bugüne gelebilen yapılar; Ulu Cami, Azaplar Namazgâhı, Ahmet Bican Türbesi, Kasapoğlu Ali Bey Hamamı ve Saruca Paşa Hamamı. Yarımadanın güneyinde kalan ikinci ilçesi Eceabat, Trakya'dan Ege'ye inen anayolun geçiş bölgesinde yer alıyor.

Kaleleri ile ünlü olan ilçedeki Kilitbahir Kalesi Osmanlı yapı sanatının en iyi örneklerinden. Fatih Sultan Mehmed tarafından 1462'de yaptırılan kalenin dış duvarlarının ince oluşuna karşın yonca yaprağı şeklindeki iç kalesinin duvarları çok kalın. Özellikle kuzey ve orta kesimlerindeki verimli topraklarında düzenli olarak tarım yapılan Gelibolu Yarımadası, temmuz ayında uçsuz bucaksız ayçiçek tarlaları ile bambaşka bir güzelliğe bürünür. Güneyi geniş Kızılçam ormanları ve makilerle kaplı olan yarımada yakın tarihimizdeki en önemli savaşlardan Çanakkale Savaşı'nın gerçekleştiği bölge olması nedeniyle 1973 yılında Milli Park ilan edildi. Bugün 500 bin askerin can verdiği yerlerde Türk, İngiliz, Fransız, Anzaklara ait mezarlar, şehitlikler ve anıtlar bulunuyor.

Kabatepe ve Hisarlık tepelerinde de ölen tüm askerlerin anısına oluşturulan savaş müzeleri yer alıyor. Özellikle Hisartepe'de bulunan müze ve Şehitler Abidesi, yaşananları olanca canlılığı ve hüznüyle yansıtıyor.
Yarımadanın kuzey ve doğuya bakan 61 kilometrelik bölümü Asya'daki Biga Yarımadası ile boğaz yaparak Marmara Denizi ile Ege Denizi'ni birleştiriyor. Yer yer 1.250 metreye düşen boğazın genişliği, kimi bölgelerde de sekiz kilometreyi buluyor.
Çanakkale Boğazı, girintili çıkıntılı yapısı ve yemyeşil görüntüsüyle olağanüstü bir çekiciliğe sahip. Bölgenin Ege Denizi'nde yer alan kıyıları ise uçsuz bucaksız kumluk sahilleri ve yer yer kayalık koyları ile her tür dinlence ve eğlenceye olanak tanıyor.

Yaz boyunca boğaz kesiminin kuzey rüzgârları nedeniyle dalgalı olmasına karşın yarımadanın uysal Ege kesimi, denize girmeye elverişli kilometrelerce doğal sahiliyle tatilcilere kucak açıyor. Doğal ve tarihi değerleriyle Gelibolu Yarımadası mutlaka görülmesi gereken yerlerden.

* Ali İhsan Gökçen, fotoğrafçı ve yazar.