Sırtınızda ağır bir çanta... Sanki hiç bitmeyecekmiş gibi kıvrılarak yükselen patikanın üzerinde nefes nefese kalmışsınız. Attığınız her adım çantanızı biraz daha ağırlaştırıyor. Aldığınız her nefes kalp atışlarınızın ritmine kavuşuyor. Geriye dönüp geldiğiniz yollara bakıyorsunuz. Aşağılarda, henüz bu sabah kampınızın olduğu düzlük çarpıyor gözünüze. Sabahki kahvaltıyı hayal ediyorsunuz. Hafif çiseleyen yağmurla birlikte kara bulutların da ayırdına varıyor, hızlanıyorsunuz. Bir serçe çığlıklar atarak geçiyor önünüzden. Arkasında bir alıcı kuş. Yaşam için bir kanat fazla çırpmak gerek belki de. Son adımlar, son gayret, birden bir düzlüğe varıyorsunuz. Artık dinlenmek gerek. Her taraf rengârenk çiçek kaynıyor.

Bir hayal dünyasındasınız. İçinizden uzanıp yatıvermek geliyor birden ama hedefe az kaldı. Birden önce küçük bir derenin sesi duyuluyor, sonra da koskocaman, masmavi bir göl çıkıyor karşınıza. Yüksek, vahşi zirvelerin arasında gizli bir düzlükte kendi sessizliğini yaşayan kocaman bir zümrüt sanki. Hayranlığınız kısa sürede yerini telaşa bırakıyor. Gök gürüldemeye başlıyor. Ardından da bardaktan boşanırcasına yağmur yağıyor. Çadırınızda uzanmışsınız, elinizde bir fincan kahve göle düşen yağmuru izliyorsunuz. Doğanın ritmi kaplıyor kısa sürede her yanı.
İnsan ırkı sürekli doğayla savaşmak zorunda kaldı. Her sorunla karşılaştığında yeni çözümler üretti. En büyük yaşamsal mücadeleyi ise buzul dönemlerinde yaşadı. Başa çıkılması çok güç olan acımasız bir sorundu bu. Çünkü tüm dünya buzullarla kaplanmıştı. İnsan bunun da üstesinden gelmeyi başararak yaşamaya devam etti.

Zamanla iklim yumuşadı ve buzullar harekete geçti. Sıcak dönemlerde eriyerek yükseklere çekildiler. Soğuk dönemlerde ise aşağılara, vadilere dek indiler. Bu hareketleri sırasında vadileri zımpara taşı gibi örseleyip şekillendirdiler. Yükseklerdeki düzlük alanları ise kazıyarak irili ufaklı çukurluklar oluşturdular. Vadiler zamanla aşınarak tekne şeklini alınca ortaya buzul vadileri çıktı. Oluşan çukurluklar da zamanla suyla doldu ve buzul gölleri oluştu. Buzul gölleri buzul vadilerine akıttı sularını. Bu suların kenarında yeni yerleşim yerleri kuruldu. Buzul vadilerinin örselenmiş tabanları verimli yerleşim yerleri oldu.
Buzul göllerinden akan küçük dereler birleşerek büyük dereleri, onlar da büyük nehirleri oluşturdu. Bu nehirler, su kenarında bir yurt arayan insanlarca kurulan uygarlıklara ev sahipliği yaptı

Can verdi onlara binlerce yıl. Kısacası buzullar ve buzul gölleri insan yaşamının ayrılmaz bir parçası oldu.
Dünyanın her yerinde yüksek dağlar irili ufaklı buzul gölleri ile kaplanmış durumda. Türkiye'nin dağları da buzullar, buzul vadileri ve buzul gölleri ile kaplı. Başta Doğu Karadeniz Dağları olmak üzere Toroslar, Cilo Dağları, Munzur Dağları ve Uludağ irili ufaklı buzul gölleri ile bezenmiş durumda. Süphan Dağı'nın zirvesinde ise bazen yaz aylarında tamamen kuruyan bir buzul gölü bulunuyor. 4 bin metreyi aşan yükseklikteki göl, Türkiye'nin en yüksek buzul gölü olma özelliğini taşıyor.

* Yıldırım Güngör, jeolog.

İran sanatının gerçek üslubuna kavuştuğu Safeviler döneminde üretilen ipeklilerin esin kaynakları Leyla ve Mecnun, Hüsrev ile Şirin gibi kahramanlar olmuş ve bu öyküler çiçek, kuş ve kelebek motifleriyle süslenmiş. Bu dönem kadifelerinden Hüsrev ile Şirin'i konu alan bir çatma kadife parçası ile üst üste iki madalyon şemasının dolaştığı, iri hatayi çiçekleri ile zenginleşen bir kadife parçası da koleksiyon içinde yer alır.
Topkapı Sarayı Müzesi'nde yer alan padişah giysilerinin her birinin öyküsü de menşei de farklı. Ve geçmişin bilinmezliğiyle bezeli bu parçaların tümü padişahlara layık güzellikte

* Doç. Dr. Hülya Tezcan -Topkapı Sarayı Padişah Giysileri sorumlusu.