Hong Kong'un Çin Halk Cumhuriyeti'ne katıldığı 1997 yılından bu yana beş yıl geçti. Ama o gün bugündür şu soru ağızlardan hiç düşmüyor: "İngiliz Kraliyet sömürgesi statüsündeki Hong Kong'da o günden beri önemli değişiklikler oldu mu?" Sorunun yanıtı kişiden kişiye değişiyor elbet. Ama, şu da bir gerçek ki; idari reformlar ve yeni yasalar çok büyük değişiklikler yaratmadı. Zaten sermaye sahipleri ve büyük şirketler Hong Kong'lu idarenin değiştiği yıllardaki korkularını unutmuş gibi. Kara bulutlar çoktan dağıldı... Hong Kong'un Çin'e devri son derece yumuşak oldu ve ülke-şehir halen Çin Halk Cumhuriyeti'nin bayrağı altında. Ancak 'Özel İdari Bölge' adı ve statüsü altında yaşamaya devam ediyor. 'Yeni Bölgeler'le (New Territories) birlikte yüzölçümü ancak üç yüz kilometrekareye ulaşan Hong Kong'da yedi milyon kişi yaşıyor. Kilometrekare başına düşen bu yoğunluğa rağmen insanları motive eden müthiş bir dinamizm var. Araç trafiği mucizevi bir şekilde rahat akıyor.

Özellikle Hong Kong Adası'nda (eski adıyla Victoria Island) göze çarpan ve insanları hayrete düşüren dev binaların arasına hem araçlar, hem de yayalar için inşa edilmiş sayısız alt-üst geçitler, yürüyen merdivenler, binadan binaya ulaşmaya yarayan üstü kapalı yaya yolları, Hong Kong'un iyi kurulmuş ve yağlanmış bir saat gibi tıkır tıkır işlemesini sağlıyor. "Bu dinamizmi besleyen enerji nedir?" diye soracak olursanız, ben bir tek yanıt bulabilirim: Para! Dünya devlerinin sermayesinin büyük bölümü Hong Kong'da bulunuyor. Yani her şey mümkün! Dünyanın en iyi ekonomistleri, en iyi mimarları, en iyi şehir planlamacıları hep Hong Kong'da. Çinlilerin arı gibi çalışma geleneğini ve Hong Kongluların başarılarını yarışma havası içinde ispatlayabilme arzularını da düşünürsek, son elli yılda oluşan mucizeyi biraz anlamaya başlarız. Göz kamaştıran dev gökdelenlerin, Rolls-Royce gibi lüks araçların, pahalı evlerin, pahalı giysilerin, kıskandıran mücevherlerin ve sanat eserlerinin en büyük rağbet gördüğü yer Hong Kong.

İlginçtir, bir yüzyıldan daha uzun bir dönem içinde buraya damgasını vuran İngiliz yönetimine rağmen Hong Kong, tüm Çin'de, Çin kültürünü yaşatmasını bilen nadir şehirlerden... Mao döneminin 1960 ve 1970'li yıllarda sürdürdüğü kültür devrimlerinde kaybolan pek çok gelenek ve göreneği yaşatmayı bilen tek isim ise tartışmasız Hong Kong. Küçük fabrika ve atölyelerde üretilen heykelcikler, biblolar, mahjong oyunları, süslü yemek çubukları, ahşap mobilyalar, Çin esaslarına göre uygulanan tedavide kullanılan ot, bitki ve toz satan sıra sıra dükkânlar ve günün her saatinde dolup taşan tapınaklar... Bunların arasında belki de en popüler olanı Kowloon Yarımadası'nda bulunan Wong Tai Sin Tapınağı. Şehir merkezi iki ana bölümden oluşuyor: Kowloon Yarımadası ile Hong Kong Adası. Her ikisinde de kırk, hatta yetmiş katlı dev binalar göze çarpıyorsa da en yoğun olarak bulundukları yer, Hong Kong Adası'nın Central-Admiralty ve Wanchai bölgeler.

Kowloon, kuzeyden güneye uzanan ve eski bir İngiliz valisinin adını taşıyan Nathan Road'u ile ünlü. Nathan Road'un yan caddeleri, özellikle akşam saatlerinde neon ışıklarıyla ortalığı bir renk cümbüşüne boğan cıvıl cıvıl dükkânlar ve lokantalarla dolu. Buraya gelen otobüslerin ilk durağı, kuzeyde Yau Ma Tei'de bulunan Tin Hau Tapınağı. Tapınağın önündeki meydanda sokak berberlerini, ibadete gidenleri, sokakta kumar, mahjong oynayanları izleyerek ya da Jade Market'te (Yeşim Pazarı) yarı değerli taşlardan mamul broşlar, kolyeler, biblolar keşfederek vakit geçirmek mümkün. Pazarlıksız alışveriş yok, pazarlık hemen hemen her yerde geçerli bir yöntem. Yorulmadıysanız, akşam saatlerinde çok kalabalık olan Temple Street'de gece pazarını da gezebilirsiniz. Kısacası Nathan Road başlı başına bir dünya ve gece-gündüz hareketin hiç durmadığı bir âlem. Kowloon Adası'nın en güney bölgesi olan Tsim Sha Tsui, yalnız otelleri değil, güzel müzesi, sergi merkezi ve dev alışveriş merkezleriyle de ünlü.

Ancak, Hong Kong gezilerinin en gözdesi Victoria Peak Tepesi'ne yapılanı. Yaşam boyu unutamayacağınız kadar görkemli, insanı adeta çıldırtan ve hayrete düşüren bir manzara var burada. Hong Kong Adası'nın güneyinde bulunan Aberdeen ise daha birkaç yıl öncesine kadar binlerce 'sanpan'ın (Çin teknesi) yan yana demirlediği ve teknelerde binlerce insanın yaşadığı bir yerdi. Ama, artık Aberdeen de değişiyor... Sampanların yanında artık binlerce lüks tekne yer alıyor. Aberdeen Boğazı'nda bulunan bir iki dev yüzer lokanta da sayısız turist kafilesinin uğrak yerlerinden. Hong Kong Adası'nı daha iyi tanımak için, batıdan doğuya devamlı gidip gelen eski model ve nostaljik tramvayların ikinci katına binmenizi öneririm. Central'dan Wanchai'ya, oradan da Hennessy Road'u aşarak büyük bir marina görünümünde olan Causeway Bay'e kadar uzanın. Tramvayda giderken Hong Kong mucizesini doya doya izleyin.

Hong Kong'da her sokak başlı başına bir keşif konusu. Hong Kong gezi programınıza Lantau, Lamma ve Cheung Chau adalarını da koyacak olursanız, size bir hafta bile az gelecektir. Ayrıca, eski Portekiz sömürgesi Macau'ya gitmek için en az bir gün ayırmalı ve pasaportunuzu da kesinlikle yanınıza almalısınız. Hong Kong'un çılgın dinamizminin yanında sönük kalan ufak bir yer Macau, ama hiç de pişman olmayacaksınız. Hong Kong... Gerçekten de çılgın bir yer!


* İzzet Keribar, fotoğrafçı ve yazar.