Ansiklopediler 1771'de Fransız Askerî Mühendisi Cugnot'ın, atlar tarafından çekilmeyen ilk aracı icat ettiğini yazar. Buharla çalışan ve otomobilin atası olan bu ilk top çekicisi, Paris'teki Conservatoire National des Arts et Metiers Müzesi'nde halen sergileniyor. Benzinle çalışan ilk patlamalı motorlu otomobili ise 1883 yılında Delamere-Deboutteville yapar. Ama, günümüz otomobillerinin babası sayılacak araçların kullanıma girmesi için 1887 yılını beklemek durumunda kalır dünya. Daimler, iki beygir gücündeki otomobilini piyasaya sürerken Peugeot, ardından da De Dion ve Bouton'un Renault'ları gelir.
Tarihin ilk otomobil yarışları bu dönemde gerçekleşir. Otomobil üreticileri, yeni tasarladıkları araçların üstünlüğünü kanıtlamak için kendi aralarında ve organize kuralları olmayan küçük yarışlar düzenler. Tam yedi yıl süren bu yarışlar sonrası, 22 Temmuz 1894'te dünyanın ilk organize otomobil yarışı, "La Petit Journal" gazetesinin katkısıyla Paris-Rouen arasında yer alan parkurlarda yapılır. 1904 yılına gelindiğinde ise otomobil

sporlarının belirli kurallar çerçevesinde yapılması amacıyla Fransa'da, Uluslararası Otomobil Federasyonu (FIA) kurulur. FIA, diğer ülkelerdeki otomobil kulüp ya da birliklerinden birine kendini ülkesinde temsil etme yetkisi verir; böylece otomobil sporları kurallarının dünyaya yayılmasını sağlar. Ülkemizde ise, bu görevi üstlenen ilk kuruluş Türkiye Turing Otomobil Kurumu'dur. TTOK, 1991 yılında, Türkiye Otomobil ve Motorsporları Federasyonu'nun kurulmasıyla görevini federasyona devreder. Türkiye'de resmi olmayan ilk yarışın 1920'lerin başında Gülhane Parkı'nda yapıldığı biliniyor. 1927 yılında ise İstanbul Otomobilciler ve Şoförler Derneği tarafından Veliefendi Çayırı'nda, 15 turluk sürat yarışı düzenlenir. 1931 yılında İstinye ile Maslak arasında, saate karşı dağa tırmanma yarışı TTOK'un öncülüğünde Ali Naci Karacan'ın maddi desteğiyle gerçekleştirilir. Yarışa önce motosikletler başlar, daha sonra otomobiller mücadele eder. Bu TTOK'un organize ettiği ilk yarış olarak bilinir ve 1934 yılına kadar sürer. Yarışların sona ermesinin sebebi ise, sadece Türkiye'nin değil, Avrupa'nın da ilk bayan

sürücülerinden olan Samiye Burhan Cahit Hanım'ın yaptığı bir kazadır. 1937 yılında Yunan Otomobil Kulübü'nün düzenlediği Birinci Balkan Rallisi, TTOK'un işbirliği ve yardımıyla gerçekleşir.Türk Komitesi'nin başkanlığını ise, ünlü spor adamı Ali Sami Yen yapar. Araya II. Dünya Savaşı girer. Savaş sonrası ilk yarış, TTOK'un 1953 yılında düzenlediği "Birinci Otomobil Mukavemet Yarışı"dır. 2500 kilometrelik bu rallinin güzergâhını ve programını, aynı yıl Ali Sipahi yapar. İki kere düzenlenen bu yarıştan sonra, ellili yılların sonunda Türk yarışçılar ilk kez yurtdışında yapılan organizasyonlara katılmaya başlar. 1971 yılındaki Ege Rallisi, FIA tarafından "uluslararası niteliklerde yapılmaya" uygun görülür. 1972'de düzenlenmeye başlayan "Günaydın Türkiye Rallisi" ise, Türk otomobil sporları tarihinin dönüm noktası olarak kabul edilir. Sadece Türkiye'de üretilen otomobillerin yarıştığı bu ralliye, Otosan'ın ürettiği Anadol'un yanı sıra ülkemizde otomobil fabrikaları bulunan Murat ve Renault'nun üretici firmaları, birer fabrika takımı kurarak katılır. 1976 yılına dek yalnızca

Türkiye'de üretilen otomobillerin yarıştığı ralli heyecanlı çekişmelere sahne olur. 1977'de yabancı otomobillerin de start almaya başladığı Günaydın Türkiye Rallisi, 1978 yılında Balkan Ralli Şampiyonası'na, 1983 yılında da Avrupa Ralli Şampiyonası'na ev sahipliği yapar. Özellikle sigara üreticilerinin yarışlara sponsor olmaya başladığı seksenli yılllarda Türk pilotları uluslararası başarılara ard arda imza atarlar. Renç Koçibey-Can Ünlü 1984'de, Türk lisansı ile yarışan Kalevi Aho 1985'te Balkan Şampiyonu olur. Serdar Bostancı, Ali Bacıoğlu, İskender Atakan, Ali Deveci, Nejat Avcı ve Ercan Kazaz uluslararası başarılar kazanan diğer Türk pilotlarıdır. İskender Atakan'ın bir sigara üreticisinin ana sponsorluğuyla oluşturduğu Team Atakan, Türkiye'ye, 1999 yılında Dünya Ralli Şampiyonası içerisinde yer alan FIA Teams Cup'ta, Volkan Işık'ın pilotluğunda ikincilik getirir. 2000 sezonunda ise aynı kupada aynı takımla Serkan Yazıcı üçüncü olur. Türkiye'de ralli sporuna ilgi iyice artar. 1998 ve 1999 yıllarında Türkiye Ralli Şampiyonası'nda her yarışa ortalama

35-40 ekip katılırken, bu sayı 2000 yılında 80-85'e yükselir. Elde edilen başarılar ve yarışlara katılan ekip sayısının artması, seyirci oranını da yükseltir. Bazı pilotların kendilerini sürekli izleyen taraftarları, hatta fun club'ları oluşmaya başlar. Bu ilgi, FIA'nın da dikkatini çekmiş olmalı ki, Türkiye Otomobil ve Motorsporları Federasyonu'nu Dünya Şampiyonası'na aday bir yarış düzenlemeye teşvik eder. Bu amaçla geçtiğimiz yıl düzenlenen Türkiye Rallisi, FIA tarafından sıkı bir şekilde denetlenerek birinci yedek sıraya alınır. Bu yılki Dünya Şampiyonası'nın herhangi bir ayağında çıkabilecek sorunlar sonrası iptal edilecek ilk yarış Türkiye'de gerçekleştirilecek.
Motorsporları dünyada futboldan sonra en çok izleyici kitlesine sahip olan ikinci spor dalı. Güçlü sponsorların bu spora desteği olduğu sürece Türkiye'de ralli sporu daha da gelişecek, düzenlenecek organizasyonlarla ülkemizin tanıtımına katkısını sürdürecektir.

* Utku Tonguç Topal ve Orhan Kestek, fotoğrafçı