Muğla'yı geçip Marmaris'e doğru yol alanlar, bir süre sonra Sakar Geçidi'ne ulaşır. Bin metre yükseklikten kıvrıla kıvrıla inmeye başlayan yol, tam burada eşsiz bir manzaranın büyüsü ile sarıp sarmalayıverir izleyenlerini. Aşağıda Dalaman'dan koşup gelen engin bir ova, zengin meyve bahçeleri, verimli toprakları ile okaliptüs ağaçlarının gölgelediği Marmaris yolunu geçerek, Ege'nin mavi sularını kucaklar. Bu, rengini gökyüzünden alan ovanın adı Gökova'dır.

Gökova'yı, onun iskelesi şirin Akyaka'yı birdenbire ayaklarının altında görüverince, hiç şaşırmaz mı insan? "Bir tepenin ardından çıkıveren deniz, bütün hayal cennetlerinden daha güzel, bütün yeniliklerden daha şaşırtıcıdır," diyor Sabahattin Eyüboğlu, sonra devam ediyor: "Denizi, dünyayı, insanları her görüşünde şaşırmıyorsan, boşuna şiir okuma anlayamazsın."Kıyıya doğru giderek daralan Gökova Körfezi'nin uzunluğu 80 kilometreden fazla. Kuzeyde Bodrum, güneyde Datça arasında kalan körfezin, girişindeki kuzey ve güney kıyılarının açıklığı ise 35 kilometre.

Uzaktan bakıldığında sütliman görünen Gökova Körfezi, aslında açıklarda esen sert rüzgârlarıyla denizcilerle oynaşmayı çok sever. Gökova günümüzde yapılan Mavi Yolculuk gezilerinin en zengin parkurlarından.
Gökova Körfezi'nin iki adı daha var. Yabancıların, özellikle İngilizlerin haritalarında Kos (İstanköy) adıyla anılan körfez, halk arasında da Kerme Körfezi diye adlandırılıyor. Kerme adı, bugünkü Ören beldesinin tarihteki adı olan Keramos'dan geliyor. Yunanistan'da, Atina yakınlarında da aynı adlı bir antik kent bulunuyor. Zaten tarihte, daha çok çanak ve çömlek üretimi yapan merkezlere verilen Yunanca bir ad, Keramos. Ancak, her ne hikmetse bizim Keramos'ta çanak çömleğe ait herhangi bir ize rastlanılmamış şimdiye dek.

Bodrum'dan Gökova Körfezi'ne açılanları, Tavşan Burnu'ndan sonra sırasıyla Yalıçiftliği, Orak adaları, Kargı Bükü, Çökertme, Çakal ve Akbük koyları selamlar. Kerme Burnu'ndan sonra birden yükselen Kıran Dağları, yaklaşık bin metreden denize iner.

Sakar Geçidi'nin altındaki Gökova İskelesi ise, sığ kıyıları nedeniyle Mavi Yolculuk teknelerini kendinden uzak tutar. Önceleri, Orman Müdürlüğü'nün kamp ve piknik alanı ile dikkatleri çeken küçük bir balıkçı köyü iken 1970'lerden sonra gelişip, 1980'lerden sonra da serpilen Akyaka beldesidir burası. Akyaka ve Gökova bölgesinin bilinen tarihi MÖ 2600 yıllarına dek uzanır. Karia Uygarlığı'nın Idyma kenti, Akyaka'daki ilk yerleşme olarak biliniyor. Kozlukuyu ve İnişdibi mahallelerinde bulunan kaya mezarları bu döneme ait. Kaya mezarlarının 250-300 metre kadar yukarısında da akropol yer alıyor. Anadolu'da Büyük İskender'le başlayan Helenistik dönemde kent, 'Rodos karşısı' anlamına gelen Rhodeian adıyla anılmış. MÖ 200'de yaşanan Rodos egemenliği, 1. yy sonlarında yerini Roma'ya bırakır. 3. yüzyıldan sonra başgösteren salgın hastalık ve depremler ise, Idyma'yı geri gelmemek üzere tarihin sayfaları arasına gömer. Türklerin Gökova'ya gelmeleri 13. yüzyılda Menteşe Beyliği zamanına rastlar ve 1420'de Osmanlı egemenliğiyle devam eder.

Akyaka'da körfeze dökülen Akçapınar ve Kadın azmakları, bu şirin kasabayı sıcak yaz günlerinde daha da çekici kılar. Kadın azmağı üzerinde bulunan küçük balık lokantaları, yine aynı azmakta yaşayan susamurları (Lutra lutra), güneyde aralarında flamingo ve pelikanların da bulunduğu göçmen kuşların mekânı Gökova sazlığı ile Akyaka'da insanla birlikte pek çok canlı türü de hayat bulur. 1988 yılında çevre koruma programına alınan Akyaka, mimari yapısıyla da ayrı bir karakter sunar.

Ula tarzı beyaz badanalı evler, Nail Çakırhan'ın özellikle kendisi için yaptığı örnek evin, Ağa Han Mimarlık Ödülü'ne değer bulunmasıyla dünyaca tanındı. Muğla-Marmaris karayolunun 29. kilometresinde bulunan Akyaka, Muğla'nın Ula ilçesine bağlı ve Marmaris'e 32 kilometre uzaklıkta. Yılın 270 gününü güneşli geçiren Akyaka'da yedi ay süreyle denize girilebiliyor.

Sahillerine 2000 yılında mavi bayrak dikilen Gökova, doğal güzellikleri, ekolojik özellikleri, tarihi geçmişi, sualtı zenginlikleriyle mavinin ve yeşilin unutulmaz armonisini cömertçe paylaşmak istiyor insanlarla.

By ERSİN TOKER* Photos HALİM DİKER
* Ersin Toker, yazar.