Her fırsatta nehirdeki gemilerden birine binip geziyorum; ya da bir gezi teknesine atlayıp nehrin yukarısındaki Ayutthaya'ya uzanıyorum. Bu yolculuklarda yüzyıllar boyunca, krallıklar birbiri ardına değişirken giderek güneye doğru genişleyen Tayland'ın tarihine de tanık olmak mümkün: Kuzeydeki Yom Irmağı civarında kurulan Sukhothai (1238-1350), sonra Ayutthaya krallıkları (1350-1767), Thonburi (1767-82) ve Bangkok kentleri (1782-...) hepsi Chao Phraya üstünde kurulmuş.

Ben bunları düşünürken, yolcular nehrin sunduklarına ilgisizdi. İçimden haykırmak geldi: "Bakın, işte kale! Ayutthaya'nın düşüşünden sonra, Kral Taksin'in yeni başkentini kurduğu yer." O zamanlarda, yani iki yüz yıl kadar önce, nehir üstünde küçük bir kontrol noktası olan Bangkok, bir kale ve ona adını veren zeytinliklerden ibaretmiş.

Günümüzde burada yaklaşık on milyon insan yaşıyor. Bu Londra ya da Paris gibi iki metropolün nüfusundan bile fazla. Su festivalleri, tekne yarışları ve Saltanat Kayıklarının Geçidi gibi renkli etkinliklere kucak açan nehirden kentte gezilmesi gereken yerleri de görmek mümkün: Büyük Saray, Wat Arun Manastırı, Ulusal Müze, Avrupalıların inşa ettiği ilk kiliseler ve Müslümanların yaptığı ilk camilerin akisleri suda kayıp gidiyor... Conrad, Bangkok'a ilk geldiğinde şunları yazmıştı: "Nehrin her iki kıyısına da alabildiğine yayılmış bu Şark başkenti, hiçbir zaman beyazların hâkimiyeti altında olmadı. Uzakta, alçak, kahverengi çatı sırtları güruhunun üstünde, taştan yapılma devasa kral sarayları ve tapınaklar görünüyordu. Muhteşem ve bakımsızdılar. Dik ve acımasız güneşin altında adeta eriyorlardı."
Bangkok bugün de hemen hemen aynı. Ne dersiniz, onun için daha iyi bir tanımlama bulunabilir mi?

*Harold Stephens, yazar. Çeviren: Emel Çelebi