Çikolata paketlerinin içinden çıkan bu kartların hepsini bir araya getirenler için değişik ödüller vardı. Tobler albümünü oluşturan serilerin bazıları şunlardı: Çiçekler, Parmak Çocuk, Robinson Crusoe, peri masalları, kuşlar, buharlı gemiler, kıyafetler...

Nestlé firması da on ikişer karttan oluşturduğu bir seriyi tamamlayanları, ikramiyelerin beklediğini duyurmuştu. 1920'li yılların başında çıkan bu albümdeki, tüm serileri tamamlayanların ise Galata'daki Yeramian Han'da bulunan şirkete müracaat etmeleri gerekiyordu.

Bütün serileri tamamlayan ilk yedi kişinin alacağı ikramiyeler şöyleydi: Birinciye, 100 Osmanlı Lirası; ikinci ve üçüncüye, 50 Osmanlı Lirası; dördüncüden yedinci de dahil olmak üzere albümü tamamlayan şanslılara 25 Osmanlı Lirası veriliyordu. Albümü tamamlayıp getiren diğer kişiler de saat ile ödüllendiriliyordu.

Albümde yerlerine yerleştirilerek şirket merkezine götürülen kartlar, burada üzerlerine "iptal" kaşesi vurularak ya da yıldız şeklinde delinerek geçersiz hale getiriliyordu.

Benzer faaliyetler 1930'lu yıllardan itibaren yerli çikolata firmalarında da görülmeye başlandı. Melba, Lion gibi çikolata firmaları, sinema sanatçıları, İstanbul semtleri, meşhurlar gibi konuların daha çok siyah beyaz kartlarından oluşan seriler çıkartıp, Avrupa'dakilerin benzeri albümler de yayımlatarak bu kartların biriktirilmesini teşvik ettiler.

Ancak kartlar kalite ve baskı açısından beğenilmediği için Avrupa malları tercih ediliyordu. Günümüzde yüzlerce firma ve çikolata çeşidi olduğu halde, ne yazık ki çikolata kartları artık yok.

Lezzetli çikolatalarını yerken çocuklara buharlı gemiler, trenler, kuşlar hakkında bilgi veren bu küçük kartlar, onları, gelecekte iyi bir koleksiyoncu olabilmeleri yönünde de eğitiyordu. Çoğu taşbaskı tekniğiyle basılmış, renkli görüntüler içeren bu çikolata kartları, o günlerde mütevazı şartlarda yaşayan insanların renkli hayal dünyalarının da bir göstergesiydi...

* Uğur Göktaş is a researcher and writer.