İstanbul'dan kalkıp taa Paris'e, Anadolu kaynaklı bazı eserleri görmek amacıyla gitmek ilk bakışta çok mantıklı gelmeyebilir. "Paris'teki koleksiyondan çok daha zengini Ankara, İstanbul ve diğer şehir müzelerimizde var, onca masraf ve yorgunluğa değmez," diyebilirsiniz.
Ancak, Louvre Müzesi'ndeki MÖ 3. bine tarihlenmiş Anadolu mermer idollerini görmek başlı başına bir olay. Müzede tek başına Anadolu diye bir bölüm yok. Anadolu eserleri daha çok o kültürün yaşandığı dönemlere uygun bölümlere (Antik Yunan ile Yakın Doğu ve ıslam Sanatı) yerleştirilmiş. Çoğunluğu Osmanlı ımparatorluğu döneminde yapılan kazılarla Louvre'a kazandırılan bu eserleri görünce, o dönemdeki yasaların günümüzdekilerden oldukça farklı ve yetersiz olduğu ortaya çıkıyor. Antik Yunan döneminin Anadolu'daki Dorik tarzlı tek örneği (Behramkale) Assos Athena Tapınağı arşitrav frizlerinin yanındaki açıklayıcı bilgilerden Sultan II.

Mahmud tarafından armağan edildiğini ya da onun döneminde yapılan anlaşmalarla Louvre'da (1838-1840) sergilenmeyi hak ettiğini öğreniyoruz. MÖ 6. yüzyılın üçüncü çeyreğine tarihlenen on beş adet frizin onu Louvre'da sergileniyor. Geri kalanlar ise Boston ve İstanbul Arkeoloji müzelerinde.

Kırmızı andezitten yapılmış frizlerin her bir parçasında hayvanların savaşı, Triton'un savaşı, Kral Eurytos'un Herakles onuruna verdiği ziyafet sahnesi gibi farklı konular arkaik üslubuyla yer almış. Çevremizdeki eserlere bir göz aşinalığımız var: Salonda Klazomenai tipi boyalı iki lahitin (ızmir/Urla) en sağlam örnekleri ile koltukta oturan üç arkaik kadın heykeli (Milet/Aydın) ve az ilerideki Sardes Aslanı (Manisa/Salihli) "Biz, Anadolu'da yaşamış insanların ürettikleri kültürlerin ortak parçasıyız," der gibiler.
Loş salondan çıkıp aydınlık ve geniş avluya gözlerimizin uyum sağlamasını beklerken bir başka sürpriz karşımıza çıkıyor. Dev avludaki eserlerin neredeyse tamamı Ege kıyılarımızdan.

Çoğunluğu 1895'te Louvre'a gelmiş 16. yüzyıl mercan kırmızılarının hâkim olduğu çiniler, panolar, kupalar, tabaklar, beyaz-mavi ıznikler, 17. yüzyıl tombaklar ve halılar yine koca bir salonu dolduruyor.
Tüm bu eserleri görünce insan anlıyor ki, Anadolu'dan gelenler için Louvre'un başka bir önemi var...

* Şengül Aydıngün, arkeolog.