Savaş sonrasında imzalanan Nanjing Antlaşması ile Çin, deniz ulaşımına çok elverişli Şanghay limanını ticarete açmak ve Avrupalılara bu bölgede bazı ayrıcalıklar vermek zorunda bırakılır.

Bu ayrıcalıklara daha sonra Japonlar ve ABD'liler de sahip olurlar. Çin-Japon Savaşı'ndan (1894-1895) sonra ise, kentte hafif sanayi yatırımları başlar. Dünyanın en tanınmış şirketleri Şanghay'a akar: Jardine Matheson, BAT, Hall and Holtz, Laidlaw and Company, Kelly ve Walsh... Musevi büyük tüccarlar, Beyaz Rus kontesleri, Annamlı subaylar, Filipinli orkestralar...

Kimi Cercle Sportif Français'de dans eder, kimi Casanova ya da Del Monte'ye gider... Gece kulüpleri, casino'lar... Şanghay artık "Doğu'nun Paris'i"dir. Şu anda başkent Pekin (Beijing) ile her konuda yarışan Şanghay çok renkli, bürokratik yapıdan uzak bir kent. Burada bambaşka, cıvıl cıvıl bir Asya kenti havası var..

Şanghay'ın geçmişini, bugününü ve geleceğini algılamanın en iyi yolu Bund'u yani Huangpu.

Nehri kordon boyunu gezmekten geçiyor. Sömürgecilik döneminin tüm eski yapıları bu kordonda: Rus Konsolosluğu, Waibaidu Köprüsü, Huangpu Parkı, Peace Oteli (eski Cathay Oteli ve Sassoon Ailesi Evi), Gümrük Binası, Hong Kong ve Şanghay Bankası Binası, Tung Feng Oteli... Tabii, sabahın erken saatlerinde Çinlilerin Bund'da yaptıkları ünlü sabah cimnastiği de unutulmamalı. Karşı kıyıda ise tüm yeni binalarıyla Pudong Bölgesi yer alıyor. Ayrıca, Peace Oteli'nin iki kanadı arasından batıya uzanan ünlü Nanjing Caddesi tam bir "alışveriş cenneti." Şanghay'da gündelik yaşam da çok renkli. Tüm Çin'in en iyi akrobatları bu kentte. Şanghay Salonu, Renmin Büyük Tiyatrosu ve Şanghay Belediye Tiyatrosu'nda sürekli konserlere ve tiyatrolara yer veriliyor. Beijing Operası sürüyor. Otellerde akıl almaz gruplar müzik yapıyor.

Şanghay'daki ikinci önemli bölge "Eski Kent". Saçak köşeleri havaya uçar gibi yükselen klasik Çin ahşap yapılarının, Çin fenerlerinin egemen olduğu, çok canlı, büyük bir "Chinatown" burası. Bölgenin en ilginç köşesi ise Yu Bahçeleri (Yuyuan). Bu bahçe küçük yerlerde büyük hacimler yaratmaya yönelik klasik Çin bahçelerinin güzel örneği. Şiirlerin okunduğu, felsefe tartışmalarının yapıldığı, Çin kaligrafi örneklerinin sergilendiği Yu Bahçeleri'nde, otuzdan fazla ilginç isimli küçük ahşap köşk var:

Dalgaları Seyretme Kulesi, Dinginlik Salonu, Neşe Kulesi, Onbin Çiçek Pavyonu gibi... Ayrıca, ufak bir göl içindeki çayhanesi çok ünlü. Çayhaneye ancak dokuz zikzaklı bir köprü ile ulaşılabiliyor. Hemen hatırlatalım, Çin kültüründe "zikzak" önemli bir yere sahip. Çünkü eski inançlara göre, kötü ruhlar ancak dümdüz yol alabilir, zikzaklı ya da kavisli yolda ilerleyemezlermiş.

Şanghay'da üçüncü önemli yer; Yeşim Buda Tapınağı. Küçük Yeşim Buda heykeli 1870'li yıllarda Burma'dan getirilmiş, kentin bu en çok ziyaret edilen tapınağı ise 1918'de yapılmış.
Şanghay'da başka neler görülebilir? Aziz Ignatius Katedrali, Longhua Pagoda (7 katlı, 40 metre yüksekliğinde) ve Tapınağı, Çin İmparatorluğu'nu sona erdiren 1911 Devrimi'nin lideri Sun Yat Sen'in Evi, Zhou Enlai Evi, Çin Komünist Partisi Birinci Ulusal Kongre Binası, yazar Lu Xun Müzesi, Çocuk Sarayı...
Şanghay'a gitmişken Şanghay Müzesi'ni görmemek olmaz. Sırf bu müzeyi görmek için bile Şanghay'a gidilebilir. Yeni yapılan müze binası, yer ve gök ilişkisini vurgulayan kare-daire biçimli, 10 tonluk 3 metre boyunda 8 aslan heykeliyle çevrili çağdaş bir yapı. İçerisinde de 10 bölüm var: Bronz, seramik, heykel, resim, kaligrafi, yeşim, metal, para-mühür, mobilya ve azınlıklar. Bir buçuk dönümlük alanda sergilenen 400 kadar bronz parçanın dünyada bir eşi daha yok.

Kentin merkezinden çevresine yapılacak geziler de son derece ilgi çekici olabilir. Yeni yollarla arka mahallesi olacak kadar Şanghay'a yakınlaşan Suzhou, Hangzhou ve Wuxi mutlaka görülmesi gereken yerlerden. Hangzhou ve Wuxi o güzelim göl manzaraları, temiz, sessiz ortamlarıyla insanı büyülüyor. Ya Suzhou?.. Yüzü aşan sayıdaki bahçeleri (yüzlerce yıl önce saray bürokratları emekliliklerini bu bahçelerde geçirirmiş), Büyük Kanal'ı, ipek fabrikaları, Nakış Enstitüsü, tapınakları ve kentteki su kanallarından dolayı "Doğu'nun Venedik'i" diye ünlenmiş. Şu anda Şanghay'da mimarlar, finansçılar, büyük markalar, işadamları bi.

* İzzet Keribar, fotoğraf sanatçısı.