Biz de bu merakın peşinde Urfa’nın labirenti andıran çarşısında, şans eseri karşımıza çıkan Ahmet Toprak ile geziniyoruz. Çarşının içinde kâh bir avluya girip, kâh damlara çıkıp güvercinleri gözlüyoruz. Her kapı yeni bir soru, her güvercin yeni bir sevda. En sonunda bir kahvenin kapısından içeri giriyoruz. Tabelada “Çardaklı Kahve” yazıyor. Kahvedeki odalardan birinin duvarı tel kafesli odacıklara ayrılmış. Karşısında küçük masalar ve kürsüler (tabureler) duruyor. Burada kuşçular bir araya gelip sohbet ediyor, mırıltılarına kuşların uğultuları karışıyor. .

Ama, esas hareketlilik kahvenin damında. Bütün bir gün kuşçuları gezmeme rağmen bu kadar çok güvercini bir arada ilk kez görüyorum. Nereden baksanız çevrede 400-500 güvercin ve sürekli bir uğultu var. Ahmet Bey bizi, kahvenin sahibi Şemsettin Aybar ile tanıştırıyor. Öğreniyoruz ki burası Urfa’nın en meşhur kuşçu kahvehanesi. Urfa’nın güvercinleri ile ilgili kim haber yapmak, bilgi toplamak istese soluğu burada alıyor.

Kahveye gelip iddiaya girmek istediği kişinin önünde kürsüyü ters çevirir. Bu, “ben güvercinlerime güveniyorum, kimseye tutulmaz, istediğin şartlara varım,” demektir. “Ürkütme” denilen bu iddiada, iddia sahibi tüm şartları kabul etmek zorunda, aksi halde ya kuşların hepsini getirip vermesi ya da kuşçuluğu bırakması gerekir.Bir kuş üç-beş yıl görev yapabilir.

Daha sonra kendi cinsine uygun bir dişi ile çiftleştirilir. Yavruların eğitimi de bir yıl sürer. Kuşçular, kuşların bakımıyla da çok ilgili. Her gün yerleri temizleniyor, yemleri veriliyor, hatta boncuk ve takılarla süsleniyor. Ayaklarına “takım” denilen kemikten veya kehribardan yapılma takılar, halhallar takılıyor. Kulaklarında kimi gümüşten, işlemeli küpeler, boyunlarında gerdanlıkları var. Öyle ki, kuşların uğultularına bir de takılarının o nazlı, zarif sesleri katılıyor. Bir de kuşçular, kendilerine ait olduğunu belirtmek için kuşların genelde kanadının altını, seçtikleri bir renkle boyuyorlar. Benim rengim turuncu diyor, Şemsettin Bey.

“Memlekette nerede tutulsa, bu Çardaklı’nın kuşu derler.”Bu nasıl bir merak diye soruyorum Şemsettin Bey’e. “Çok tatlı, iyi bir meraktır,” diyor. “İşini bilirsen, çoluğunun çocuğunun nafakasını kesip buraya vermemek kaydıyla iyi. Bu bize dedemizden babamızdan kalan bir gelenek. Yalnız kapışma için değil bu merak. Dünyada ne kadar derdin varsa, akşam kuşlara yem verdiğin zaman unutursun. Burada huzur bulursun.” Kim bilir belki de meraklılar kuşların içinde yolculuk yapıyorlar. Ve kim bilir nerelere uçup konuyorlar?

Bahar KALKAN