Asırlık ‘Singer’ marka dikiş makinesinin tıkırtılarını kesip radyosunu açtı: Heyecanlı bir futbol maçı vardı radyoda. Kadir usta futbol maçını dinlerken, yanında çalışan işçisi de seccadesini serip ikindi namazına durdu. Maçın ve namazın başlamasıyla tezgah üzerindeki kayışlar, boncuklar, aletler yerli yerinde kaldılar. Dikilecek perçinlenecek kayışlar, dizilecek boncuklar bir kenara itildi. Günlerden Cumartesi... Haftasonu tatili rehaveti çoktan üzerlerine çökmüştü bile... Kadir Baldan saraçlığa 12 yaşında başlamış. Konya’da bir ustanın yanında “bu zanaatı kapmak için” yıllarca çıraklık ve kalfalık yapmış; ve ustanın saraçlık zanaatını kapmış. Konya’da yıllar yılı çalıştıktan sonra İstanbul’u mekan tutmuş. Yerli ya da yabancı kim olursa olsun, Kadir usta’nın Küçükpazar’da bulunan atölyesinin önüne dizdiği koşum araçlarına bakmadan geçemez. Koşum araçlarıyla ilgilenenlerin atı, eşeği ve at arabası mı var dersiniz? Ne gezer... Usta, bazı yerli ve yabancı turistlerin ‘koşum araçları’nı (dizgin, yular, hamut, boncuklar...)

evlerine veya işyerlerine dekor olarak aldıklarını söylüyor: “Zevk bu ya ne dersin; koşum malzemelerini, kimisi ihtiyaçtan, kimisi de evini ve işyerini süslemek için alır...” Koşum araçları yapılan saraç atölyelerine girildiğinde ağır bir koku burnunuza çarpar; bu koku dabakhanelerden gelen sığır ve manda derisinden yapılma ‘yağlı kösele’nin kokusudur. Kadir usta, “Hiçbir saraç, bu deriler ve yağlı köselelerin kokusunu duymaz; bu koku onlara gül kokusu gibi gelir...” diyor. Kendine has kokusu ve dünyası olan saraç atölyelerinde yapılan koşum araç-gereçlerinin sayısını ustaları da bilmiyor: “Yuvarlak hesap yüzlerce... Atın sırtını soğuk ve yağmurdan koruyan belmeme, hamut, başlık, dizgin, oklara bağlanan, boyundaki yükü azaltan sadanga, araba oklarını düzgün tutan eğri ağaç, yular, yem torbası, boncuklar, nazarlıklar...” Kadir usta, “hepsini yazarsanız kağıdınız, kaleminiz tükenir” diyor. Ya aletler?..

“Atın eşeğin yaptığını artık motosikletler yapıyor; köylü bile artık bu motorları kullanıyor; bu talep karşısında yaptığımız işle birlikte müzelik oluruz(!); kırk yaşından sonra saz çalınır mı; bu yaştan sonra iş mi değiştirelim...” diyen Elazığ’da tanıştığım ustanın sözlerini unutamam. Yine bir ustanın mizah yüklü deyimiyle; “bugünlerde saraçları en çok ziyaret edenler, dekoratif amaçlı mal satın alanlar ve amatör fotoğrafçılar...”

* Erdal Yazıcı, fotoğraf sanatçısı.